Belgelerle Orhan Veli

Orhan Veli Kanık, Türk şiirinde çığır açmış, öncü şairlerimizden birisidir. Bazı araştırmacılar tarafından, Onun hayatı, eserleri ve şiirleri hakkında değerli çalışmalar yapılmıştır. Bunlar arasında başta kardeşi Adnan Veli Kanık olmak üzere, Asım Bezirci, Bilge Ercilasun ve Hakan Sazyek’in eserlerini özellikle anmak gerekir. Bu eserler, alanlarında yıllardan beri önemli bir boşluğu doldurmakla birlikte, şairin hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgi içermemektedir.

Elinizdeki Belgelerle: Orhan Veli adlı eserimiz şairin hayatını belgelerle ayrıntılı olarak ortaya koymaktadır.

Kitabımızın ilk bölümü “Orhan Veli’nin Hayatı ve Eserleri” adını taşımaktadır. Bu bölümde şairin hayat hikâyesini ve eserlerini özet olarak verdik. İkinci bölüm, şairin ilk memuriyet hayatına dair belge ve bilgilerin yer aldığı “Posta Memur Namzedi Orhan Veli”dir. Şairin askerlik dosyasındaki belgeler, “Asker Orhan Veli” başlığı altında üçüncü bölümü oluşturdu. “Ücretli Fiş Memuru Orhan Veli” başlıklı dördüncü bölümde, şairin, Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu’ndaki hayatıyla ilgili belgeler bulunmaktadır. Beşinci bölüm, “Mesai Saatleriyle Boş Cüzdanı Arasında Sıkışıp Kalan Şair” adını taşımaktadır. Bu bölümde, şairin şiir anlayışı hakkında genel tespitler yaptıktan sonra, önceki bölümlerde ele aldığımız hayat çizgisinden şiirine yansıyan özellikler üzerinde durduk. Altıncı bölüm, ortaya konan belgeler ışığında elde edilen bilgilerin tarih sırasıyla özetlendiği “Orhan Veli Kronolojisi”dir. Eser, “Kaynaklar” ile sona ermektedir.

Orhan Veli, genç yaşta PTT Genel Müdürlüğü’nde memuriyete başlama şansını bulmuştur. Ne var ki, gerek kendisinin şair yaratılışı, gerekse âmirlerinin aşırı disiplini, onun, bu sıkıcı memurluk hayatını sebatla sürdürmesine izin vermemiştir. Mesaiye geç geldiği veya zamanında iş başı yapmadığı için sık sık soruşturmaya muhatap olmuş, ceza almış, iki kez de müstafi duruma düşmüştür. Bu sebeple, sınavlarda başarılı olmasına rağmen, uzun süre 16-20 lira maaşla “memur namzedi” olarak çalışmıştır. Askerlik dönüşü, MEB Tercüme Bürosu’nda 200 lira maaşla işe başlamışsa da, bir yıl sonra bu görevinden istifa etmek zorunda kalmıştır.

Kendisinin bu konudaki beyanı, görüşümüzü doğrular niteliktedir:

“Şairlik ile memurluğun bağdaşamayacağını gördüm. Şairliği tercih ettim. Mizacım beni buna mecbur etmiştir.”
Düzenli bir işi ve geliri olmayan Orhan Veli, sürekli geçim sıkıntısı çekmiştir. Ona ait belgeler arasında, borçlarıyla ilgili olanlar da vardır. Kendisi de, şiirlerinde sık sık parasızlıktan söz etmiştir.